Jak co roku, w dniach 1 i 2 listopada – w czasie, gdy cmentarze wypełniają się światłem zniczy i wspomnieniami o bliskich – na wielu nekropoliach w województwie kujawsko-pomorskim odbyły się kwesty na rzecz ratowania zabytkowych nagrobków.
Wolontariusze, przedstawiciele lokalnych środowisk, uczniowie, harcerze i społecznicy z zaangażowaniem kwestowali przy bramach cmentarzy, zachęcając odwiedzających do wsparcia tej wyjątkowej inicjatywy. Zebrane środki zostaną przeznaczone na renowację najcenniejszych pomników historii i pamięci. W Bydgoszczy, Grudziądzu, Włocławku w szeregach kwestujących i wolontariuszy byli samorządowcy, członkowie i działacze Nowej Lewicy.
Bez względu na wszelkie różnice ich cel był wspólny – ocalić od zapomnienia zabytkowe groby i pomniki, które od lat przypominają o ludziach, miejscach i historiach ważnych dla naszej wspólnej pamięci. Dzięki ofiarności mieszkańców i zaangażowaniu kwestujących możliwe będzie przywrócenie blasku kolejnym cmentarnym zabytkom.
Do listopadowych świąt już dużo wcześniej przygotowywali się działacze Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Oddziału w Grudziądzu. Jego prezesem jest Rafał Heidek, wiceprzewodniczący Rady Wojewódzkiej Nowej Lewicy. Od wielu lat jest tez organizatorem listopadowych kwest, do których zaprasza wielu znanych grudziądzan, np. prezydenta miasta Macieja Glamowskiego, działaczy społecznych, przewodniczącego grudziądzkiej Nowej Lewicy Łukasza Kowarowskiego z żoną Agnieszką – członkinią Grudziądzkiej Rady Kobiet, ale i młodzież.
W tym roku zebrane środki przeznaczone będą na renowację nagrobka Elżbiety z Krakowskich Nowackiej oraz Stefana Żmijewskiego, ośmioletniego chłopca, zmarłego w 1917 r. Ten nagrobek na cmentarzu ewangelickim przy ul. Cmentarnej Towarzystwo wskazało ze względu na unikatową architekturę oraz wyjątkowy stan zachowania oryginalnych elementów sprzed ponad 100 lat. Do czasów obecnych przetrwała całości szklana tablica, zachowało się niemal kompletnie ogrodzenie z łańcuchem. Wszystkie te elementy czynią go cennym i wartym zachowania dla przyszłych pokoleń.
W tym roku to już siedemnasta edycja kwesty na ratowanie starych, zapomnianych mogił. W sumie udało się zebrać ponad 286 tys. zł w ramach zbiórek. Odnowiono 25 nagrobków – mówił Rafał Heidek.
W Grudziądzu szybko podsumowano efekty kwesty i ogłoszono, że do puszek Towarzystwa Opieki nad Zabytkami zebrano prawie 38 500 zł! To kolejny rekord, wyższy o blisko 2 700 zł od ubiegłorocznego wyniku.
Począwszy już od 31 października w Bydgoszczy prowadzono kwesty zorganizowane przez Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Datki zbierano na Cmentarzu Nowofarnym, Cmentarzu Starofarnym i Cmentarzu Komunalnym przy ul. Wiślanej.
Zebrane pieniądze posłużą na wsparcie renowacji najstarszych zabytkowych kaplic i grobowców. Szczególnie tegoroczna zbiórka poświęcona będzie miejscu spoczynku wyjątkowej postaci – Felicji Krysiewiczowej, zasłużonej artystce i działaczce kultury, bez której nie byłoby bydgoskiej Opery. Kwestę można wesprzeć również poprzez wpłatę https://zrzutka.pl/gsvj2z
W Bydgoszczy to już 29. kwesta na cmentarzach w listopadowe święta pamięci.
Wśród zbierających datki m.in. wojewoda Michał Sztybel, prezydent Bydgoszczy Rafał Bruski, radni miejscy lewicy z Markiem K. Jeleniewskim (z najdłuższym stażem w kwestowaniu), Izabelą Nowicką – wiceprzewodniczącą Rady Miejskiej Nowej Lewicy. W gronie kwestorów i ofiarodawców także Mirosław Kozłowicz – przewodniczący Nowej Lewicy w Bydgoszczy i zastępca prezydenta Bydgoszczy, z żoną Justyną.
We Włocławku – samorządowcy i przedstawiciele organizacji społecznych odwiedzili groby żołnierzy i poległych w walce o wolność miasta, a potem kwestowali na Cmentarzu Komunalnym.
W tym roku zbierano datki na renowację grobu pułkownika Wojciecha Gromczyńskiego, dowódcę obrony Włocławka z 1920 roku. Pułkownik Wojciech Gromczyński był dowódcą obrony Włocławka w czasie wojny polsko-bolszewickiej w sierpniu 1920 r. Płk Wojciech Gromczyński uformował oddziały, które kilka dni broniły miasta przed nacierającymi wojskami. Dzięki jego umiejętnościom Włocławek ocalał, a bolszewikom nie udało się okrążyć Warszawy.
Organizatorem tegorocznej zbiórki było Włocławskie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych "Eurointegracja", a współorganizatorem Urząd Miasta Włocławka.
Wśród kwestorów radni Marlena Korpalska (Nowa Lewica) i Daniel Tobjasz (KO), prezydent Włocławka i lider Nowej Lewicy Krzysztof Kukucki, Andrzej Ossowski – prezes Zarządu Rejonowego Związku Żołnierzy Wojska Polskiego we Włocławku.
– Złożenie kwiatów i zniczy to symbolika mówiąca o tym, że pamiętamy. Człowiek żyje tak długo, jak długo trwa pamięć o nim. W tych listopadowych dniach znajdujemy chwilę na zatrzymanie się, zadumę i refleksję nad przemijającym czasem – mówił Krzysztof Kukucki.
Przy cmentarnych alejkach panowała cisza, ale i wyraźne zaangażowanie: kwestujący rozmową zachęcali do pomocy, przypominając, że nagrobki są nie tylko kamieniem — to ślady historii miasta, świadectwa minionych pokoleń.
Działanie w pierwszych dniach listopada — dniach zadumy i pamięci — nabiera dodatkowego znaczenia: przy świetle zniczy i wśród jesiennych alejek, zbiórka staje się także symbolicznym aktem wspólnotowej troski o dziedzictwo.
Fot. uczestników kwest
Opr. nim, 2 listopada 2025 r., aktualizacja 3 listopada 2025 r.
