Na oświadczenie senatora Stanisława Pawlaka, wygłoszone w lipcu, podczas 38. posiedzenia Senatu RP, a dotyczące problemów realizacji systemu pieczy zastępczej w Polsce, odpowiedzi udzieliła podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Małgorzata Baranowska. Minister potwierdza, że wciąż brakuje nowych rodzin zastępczych, a funkcjonujące rodziny potrzebują lepszych warunków do pełnienia tej ważnej społecznej misji.
Ministerstwo informuje o podejmowanych działaniach i zapowiada m.in.:
- zmianę zasad wynagradzania rodzin zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka, w tym większą stabilność zawieranych umów,
- podwyżki płac i coroczną waloryzację wynagrodzeń,
- zmniejszenie dysproporcji między świadczeniami dla dzieci w różnych formach pieczy,
- szkolenia finansowane z Krajowego Funduszu Szkoleniowego,
- dalszą deinstytucjonalizację formuły pieczy zastępczej,
- wsparcie finansowe dla samorządów powiatów w 2025 r. na tworzenie nowych form pieczy.
Senator Stanisław Pawlak stwierdza, iż to krok w dobrą stronę, ale potrzebne są pilne działania, aby zapewnić stabilność systemu i bezpieczeństwo dzieci pozbawionych opieki rodziców biologicznych. Kluczowe będzie również wzmocnienie roli samorządów i współpracy z sądami, aby decyzje ws. losów dzieci były podejmowane szybko i w oparciu o pełny obraz sytuacji rodzinnej. Senator deklaruje, że będzie monitorował postęp prac nad zmianami w ustawie i ich realne efekty w terenie, bo jest to temat, którego nie możemy odkładać – dobro dzieci jest najwyższym priorytetem.
Pełna treść odpowiedzi Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – TUTAJ i poniżej:
„Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma świadomość problemów wynikających z wciąż niewystarczającej liczby rodzin zastępczych oraz prowadzących rodzinne domy dziecka oraz innych kwestii związanych z funkcjonowaniem systemu pieczy zastępczej w Polsce.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozpoczęły się właśnie prekonsultacje nowelizacji przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemu pieczy zastępczej. Jest to jedna z najważniejszych i najpotrzebniejszych reform, dlatego do współpracy zaproszono przedstawicieli środowiska związanego z tym systemem.
Wśród przygotowywanych rozwiązań, które mają poprawić sytuację rodzin zastępczych wymienić należy:
- zmianę zasad wynagradzania rodzin zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka, w tym zwiększenie stabilności zawieranych umów;
- podwyżki wynagrodzeń;
- coroczną waloryzację świadczeń i wynagrodzeń;
- zmniejszenie dysproporcji między świadczeniami na dzieci w rodzinach spokrewnionych i niezawodowych;
- szkolenia dla rodzin zastępczych ze środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego;
- deinstytucjonalizację pieczy zastępczej;
- Kartę Dużej Rodziny dla każdej rodziny zastępczej;
- ułatwienie dostępu do świadczeń zdrowotnych.
Wskazane zmiany ułatwią rodzinom codzienne funkcjonowanie i dadzą dzieciom poczucie pełnego bezpieczeństwa.
Rodzinna piecza zastępcza uznawana jest za najwłaściwszą formę pieczy nad dziećmi pozbawionymi opieki rodzicielskiej, gwarantującą objętym nią dzieciom możliwość funkcjonowania w środowisku w naturalny sposób zwiększającemu ich szanse na prawidłowy rozwój emocjonalny i społeczny.
Pomimo podejmowanych w minionych latach działań i programów wsparcia, liczba rodzin zastępczych nie zwiększyła się w sposób zaspokajający realne potrzeby dzieci wymagających umieszczenia w pieczy. Aby zapewnić stabilność systemu i dalszy rozwój rodzinnych form pieczy zastępczej, niezbędne jest zwiększenie wsparcia finansowego dla powiatów w 2025 r. W odpowiedzi na pilną potrzebę zwiększenia dostępności miejsc w pozainstytucjonalnych formach pieczy zastępczej oraz wsparcia samorządów w realizacji unijnych założeń dotyczących deinstytucjonalizacji systemu pieczy zastępczej, w resorcie rodziny przygotowano kolejną edycję rządowego programu wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej w 2025 r. Celem programu jest wsparcie powiatu w realizacji zadań własnych z zakresu systemu pieczy zastępczej, w szczególności dotyczących organizacji i prowadzenia rodzinnych form pieczy zastępczej.
Wsparcie zostanie udzielone ze środków Funduszu Pracy w formie dofinansowania:
- wynagrodzeń wraz z pochodnymi od wynagrodzeń zawodowej rodziny zastępczej, przysługujących w 2025 r., począwszy od 1 stycznia 2025 r., za każdy miesiąc, w którym zawodowa rodzina zastępcza pełniła funkcję przez minimum 15 dni kalendarzowych;
- wynagrodzeń wraz z pochodnymi od wynagrodzeń prowadzącego rodzinny dom dziecka, przysługujących w 2025 r., począwszy od 1 stycznia 2025 r., za każdy miesiąc, w którym prowadzący rodzinny dom dziecka pełni funkcję przez minimum 15 dni kalendarzowych;
- wynagrodzeń wraz z pochodnymi od wynagrodzeń rodziny zastępczej zawodowej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego oraz rodziny zastępczej specjalistycznej przysługujących w 2025 r., począwszy od 1 stycznia 2025 r., za każdy miesiąc, w którym zawodowa rodzina zastępcza pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego oraz rodzina zastępcza specjalistyczna pełniła funkcję przez minimum 15 dni kalendarzowych.
Przygotowane w Ministerstwie zmiany legislacyjne, podlegające obecnie prekonsultacjom, mają na celu wzmocnienie pieczy zastępczej, zarówno rodzinnej – przez poprawę warunków funkcjonowania rodzin zastępczych – jak i instytucjonalnej, poprzez wprowadzenie nowych form pracy z wychowankami, w szczególności osobami usamodzielnianymi, tak by zachęcać ich do usamodzielnienia się.
Istotnym elementem planowanych zmian ma być wzmocnienie pracy z rodziną na poziomie gminy tak, aby skutecznie przeciwdziałać wzrastającym napływom do pieczy dzieci z rodzin biologicznych. Należy podkreślić, że kluczowym dla rozładowania obecnego kryzysu w pieczy zastępczej podmiotem są samorządy – gminne (praca z rodziną, profilaktyka) i powiatowe (zapewnienie miejsc w pieczy zastępczej).
Oprócz zmian przepisów planowane są prace projektowe z poziomu centralnego, mające poprawić współpracę i koordynację działań na poszczególnych szczeblach samorządu oraz pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego, a sądami, by podczas podejmowania decyzji dotyczących losów dziecka uwzględniano wszystkie dostępne informacje, narzędzia i możliwości działania, bazując na całościowej ocenie sytuacji rodziny i dziecka, w pełnym wymiarze środowiskowym.
Szczegółowe propozycje zmian nowelizacyjnych zostaną przedstawione na dalszym etapie prac oraz poddane szerokim konsultacjom. W ocenie kierownictwa resortu konieczna jest głęboka ewaluacja całego systemu pieczy zastępczej i rozważenie – w partnerstwie z samorządami i partnerami społecznymi – zmian, mających na celu dalszą poprawę jego efektywności.”.
Treść oświadczenia – apelu senatora Stanisława Pawlaka z lipca br., przywołane na naszej stronie TUTAJ
Opr. nim, 8 sierpnia 2025 r.
